Tuta absoluta: klein insect, grote impact op de tomatenteelt

Tuta absoluta is een kleine mot die in korte tijd grote gevolgen kan hebben voor de tomatenteelt. De larven veroorzaken vraatschade in bladeren, stengels en vruchten, waardoor het gewas verzwakt en de productkwaliteit onder druk komt te staan. Door de snelle ontwikkeling en opeenvolgende generaties kan de plaagdruk snel toenemen, wat tijdige herkenningen preventieve maatregelen essentieel maakt.

Wat is Tuta absoluta?

Tuta absoluta, ook wel tomatenmineermot genoemd, is een invasieve insect van circa 6–7 mm. De volwassen motten zijn voornamelijk ’s nachts actief en verschuilen zich overdag in het gewas. De larven voeden zich met het weefsel van bladeren, stengels en vruchten, waardoor het blad doorvreetgangen beschadigd raakt en necrotische plekken ontstaan. Dit kan leiden tot een verzwakt gewas en kwaliteitsverlies van de oogst.

Levenscyclus en verspreiding

De mot heeft een snelle levenscyclus. Onder gunstige omstandigheden kan de ontwikkeling van ei tot volwassen insect slechts enkele weken duren. Vrouwtjes leggen hun eitjes op bladeren of stengels, waardoor meerdere generaties per teeltcyclus mogelijk zijn. Dit snelle voortplantingsvermogen maakt tijdige detectie en beheersing cruciaal.

Herkenningen monitoring

Vroege signalering is essentieel om schade te beperken. Dit kan via:

  • Feromoonvallen: trekken mannelijke motten aan en geven inzicht in aanwezigheid en activiteit.
  • Visuele inspectie: regelmatige controle van bladeren en vruchten is nodig om larvale schade te ontdekken, omdat feromoonvallen alleen volwassen motten detecteren.

Door deze combinatie van monitoring kan een beginnende aantasting snel worden opgemerkt en aangepakt.

Beheersing en preventie

Een geïntegreerde strategie is essentieel om Tuta absoluta onder controle te houden. Hierbij kunnen meerdere maatregelen worden gecombineerd.

Biologische en natuurlijke maatregelen

  • Nuttige organismen zoals roofwantsen en parasitoïden kunnen de larven onderdrukken en zo de populatie beperken.
  • Feromoonverwarring kan worden ingezet om de voortplanting van de mot te verstoren. Door het verspreiden van feromonen in dekas wordt het zoeken van mannetjes naar vrouwtjes bemoeilijkt.

Chemische gewasbescherming

In sommige gevallen kunnen chemische gewasbeschermingsmiddelen onderdeel zijn van de beheersing van Tuta absoluta. Het gebruik hiervan wordt echter steeds verder gereguleerd door nationale en Europese wetgeving. Hierdoor ligt de focus in toenemende mate op preventieve, mechanische en biologische oplossingen.

Fysieke maatregelen: insectengaas als kernmaatregel

Insectengaas is een van de meest effectieve preventieve middelen tegen Tuta absoluta en vormt een belangrijk onderdeel van een geïntegreerde strategie. Door fijnmazig gaas te plaatsen in luchtramen, ventilatieopeningen en deuren:

  • Wordt de binnendringing van volwassen motteneffectief beperkt, waardoor de initiële plaagdruk in het gewas aanzienlijk wordt verlaagd.
  • Blijft het gewas intact, omdat het gaas geen invloed heeft op groei of productkwaliteit.
  • Verbetert het effect van andere maatregelen, zoals biologische bestrijders en monitoring, doordat minder nieuwe motten het gewas bereiken.
  • Draagt bij aan constante bescherming gedurende het hele teeltseizoen, wat het risico op uitbraken verkleint.
  • Kan eenvoudig worden geïntegreerd in bestaande kasconstructies, waardoor het een praktische oplossing is die weinig operationele aanpassingen vereist.

Insectengaas vormt een fysieke barrière die een eerste lijn van verdediging biedt. In combinatie met monitoring en biologische maatregelen kan het de plaagdruk effectief beperken en de kans op schade door Tuta absoluta sterk reduceren. Zorg ervoor dat het gekozen insectengaas een maaswijdte heeft die voor de Tuta absoluta ondoordringbaar is. Insectengazen die hiervoor geschikt zijn: Ornata Plus 80, Ornata Addu 80100 en Ornata Light 2.0.

Hygiëne en teeltwisseling

Een grondige schoonmaak en verwijdering van gewasresten bij teeltwisseling vermindert de kans op herbesmetting. Direct na herbeplanting kan opnieuw monitoring worden gestart om eventuele introducties snel te detecteren en beheersen.

Tuta absoluta beheersen in de praktijk

Tuta absoluta blijft een belangrijke uitdaging in de tomatenteelt. Ondanks het kleine formaat kan de mot aanzienlijke schade veroorzaken aan bladeren, stengels en vruchten. Door tijdige monitoring, de inzet van biologische en preventieve maatregelen en fysieke barrières zoals insectengaas kan de plaagdruk effectief worden beperkt. Het integreren van deze maatregelen in een compleet beheerprogramma is cruciaal om de impact van deze plaag te minimaliseren en de opbrengst en kwaliteit van het gewas te beschermen.